La Uniun di Ladins dla Val Badia tratan le 2004:
la cossa plü importanta é stada chëra de avëi cherié movimënt
tl monn cultural dla Val Badia!

Le travert plü important che la Uniun di Ladins à arjunt tratan l’ann 2004 é stè chël de daidé da cherié movimënt tl monn cultural dla Val Badia. Na gran compëda de porsones y uniuns à tut pert te na manira ativa, o ince mâ passiva, al’ativité portada inant dala Uniun. I mëmbri dl consëi dla Uniun à en pert metü adöm y s’à cruzié de dè fora bëgn 9 publicaziuns nöies y de mëte a jì zacotan de manifestaziuns de na certa importanza, che à ince albü n bel suzès de publich. Por ci che reverda les publicaziuns n’un n’él altamo n valgönes sciöche le „Lezionar dles domënies y di santus“ metü adöm da siur Iaco Ploner y Tone Gasser, le liber por la preparaziun a la pröma santa comeniun o le liber sura l’educaziun de Rosa Castlunger che ti à daurì strades nöies al lingaz ladin. D’atres publicaziuns sciöche la cronica dla Val Badia „Sas dla Crusc“ o l’ajënda de scora por i mituns dles elementares fej oramai pert dla tradiziun y pro chëstes él dantadöt gnü ciarè de mioré la cualité dl produt. L’ativité plütosc grana dl 2004 à podü gnì realisada dilan al contribut finanziar da pert dla Consulta Ladina, dl Assessorat ala Cultura Ladina dla Provinzia de Balsan, dla Regiun Autonoma de Trënt y Balsan, dla Cassa Raiffeisen Val Badia y da pert di Comuns dla Val Badia, ince sce ara ne foss jüda da fà assolutamënter nia sce vigni aconsiadù dla Uniun ne s’ess nia surantut y portè a fin na bela sóna de düc i laûrs che é gnüs realisà fora por döt l’ann. Dilan al impëgn di mëmbri dl consëi, mo ince de tröpes d’atres porsones y colaboradus à la Uniun arjunt deplëgn chëres finalitês che é preodödes tl statut y che an à dagnora ciarè de tignì dan i edli: portè inant la cultura y le lingaz a düc i livels, tignon cunt de vigni grup d’eté, di jogn y di manco jogn. Insciö é n valgönes publicaziuns dades fora dala Uniun dër adatades ai jogn, d’atres a jënt n pü’ plü de tëmp. Le medémo rajonamënt é gnü fat por mëte a jì les manifestaziuns dal momënt che le lingaz y la cultura dess ester y restè inant patrimone de düc.

I punc indicà chilò dessot dess ilustré plü tl menü le program realisé.


Vëndres, ai 26 de merz 2004 – Incuntada danter rapresentanc dles uniuns culturales a livel de valada y l’assessur Florian Mussner

Ciamò tl 2003, dan les lîtes provinziales, à la Uniun di Ladins dla Val Badia, l’Uniun di Maestri Ladins y l’Ert por i Ladins tut sö contat cun le dr. Florian Mussner (inlaôta ciamò candidat al assessorat ala cultura ladina) por ti portè dant n valgönes chestiuns de chëres che al ess podü tignì cunt te so program politich. Ai 26 de merz dl 2004 s’à spo n valgügn rapresentanc dl consëi dla Uniun di Ladins, dl’UML y dl EPL incuntè cun l’assessur ala cultura Florian Mussner por baié dles esigënzes dl monn cultural ladin. Danter ater él gnü baié dles poscibilitês de n aumënt dles ores de ladin tles scores, dl debojëgn de avëi na sënta dl Istitut Pedagogich Ladin ince tla Val Badia, dl’istituziun de n istitut de ladinistica tl’université da Porsenù, de n aumënt dles trasmisciuns televisives ladines, dl debojëgn de na sënta ofiziala por les uniuns culturales a livel de valada. Te chësta incuntada à l’assessur dè süa disponibilité por la realisaziun de deplü punc che ti é gnüs portà dant y n valgönes cosses é bele gnüdes inviades ia.

Aurì 2004 – Publicaziun dl Le Lüch di Tiers de George Orwell.

La traduziun tl ladin é gnüda fata da Max Castlunger da San Martin. Ara se trata de na publicaziun nöia che tóma ite pro la seria de romanns conesciüs a livel internazional traslatà tl ladin dla Val Badia. Chësc é en cört le contegnü: i tiers sön n lüch da paur, stüfs da gnì tres ma comanà intoronn dales porsones, se mët a öna da se lascè sö. Do avëi sciuré fora le patrun prôi da mëte sö regoles nöies che se basëia sön n conzet utopistich de parité. Mo defata nàscel na tlassa nöia de burocrac, i porcì, che se mët cun süa astüzia y avidité y cun so egoism - te na manira prepotënta y tiranica - sura düc i atri tiers plü debli de carater y de orentè. I ideai stersc de avalianza y de fraternité anunzià al tëmp dla revoluziun davagnada vëgn insciö tradis un indolater, y sot le govern de Napoliun, le gran porcel ch’é bun da conzentrè sön sè instës döt le podëi y da se gode düc i benefizi dl lüch, röia düc i tiers a messëi soportè i medemi maltratamënc y les medemes privaziuns da denant. La satira ficiosa de Orwell cuntra na sort de totalitarism, ch’à albü te Stalin l’ejëmpl plü da temëi, mët adöm cun na felizité fantastica y cun na gran energia stilistica le “Lüch di Tiers” söla strada dla gran tradiziun libelistica ingleja dl Setcënt.

Domënia, ai 25 d’aurì 2004 – Incuntada di cors de mituns dles valades ladines a Cortina

La domënia ai 25 d’aurì à la Union Generela di Ladins dla Dolomites organisé, deboriada cun les seziuns de valada, l’incuntada di cors de mituns dla Ladinia „Ciantéde cun nos“. Endöt 7 cors à podü jì en chësc ann a Cortina y ciantè dan da n publich che é rové adalerch da dötes les 5 valades ladines. Le „Cor di mituns da Lungiarü“ cun süa dirighënta Irene Clara, à rapresentè dër bun nosta valada. Por fà rì pici y gragn à aturs dla „Filodrammatica“ da Cortina portè dant deboriada cun n valgügn mituns n pice teater por alzè fora i problems de comprenjiun danter mituns, geniturs y neni. La manifestaziun é garatada dër bun y l’apuntamënt por la proscima ediziun é te dui agn tla Val Badia.

Danter i cors partezipanc al conzert che é gnü tignì a Cortina tl PalaAudi êl le „Còro Sóen in Fèsta“, le „Cor Ousc Bience“ dla Scola de Mùsega Il Pentagramma, le „Cor di mituns da Lungiarü“, le „Cor di mutons de Sëlva“, le „Pico coro Col de Lana“, le „Cor di bec da Poza“, le „Còro de ra Ójes Biànches de ra scòra de mùsica de Anpezo“.
Cun n pice teater à chi dla „Filodrammatica“ da Cortina y n valgügn mituns orü alzè fora te na manira da rì les dificoltês de comprenjiun danter mituns, geniturs y neni.	Le „Cor di mituns de Sëlva“ cun so dirighënt Pauli Senoner é un di cors che n’à mai mancé pro le „Ciantéde cun nos“.

Ai 9 de mà él à la Uniun di Ladins dla Val Badia metü a jì n conzert por la festa dla uma a San Martin de Tor. La manifestaziun che ê bele l'ann 2003 gnüda dër aprijada à ince tl 2004 albü n bel suzès de publich. Al é stè n'ocajiun por i mëmbri dla uniun, mo ince por mituns e ómi da ti dì dilan ales umes por döt ci che ares fej. "Uma" ê ince le tema prinzipal dles poesies portades dant da Teresa Palfrader y da Christian Ferdigg. Le "Cor dla Scora de Musiga dla Val Badia", le "Terzet a per sorëdl", le "Cor dles mitans da Lungiarü" y le "Cuartet Göma" à ciantè deplü cianties che paissenâ ite por l'ocajiun. Ala fin dla manifestaziun à dötes les umes ciamò podü pié do n pice ciüf y na picia rima da se tó a ciasa.

Maria Trebo d'Al Plan à salpü da presentè la manifestaziun te na maniera dër plajora...	Werner Pescosta, presidënt dla Uniun di Ladins dla Val Badia, à dan le conzert saludé en cört les umes y döta la jënt che é rovada adalerch y sambëgn ince i grups che à spo fat deventè la manifestaziun bela y particolara.	Christian Ferdigg, poet jonn d'Al Plan à lit dant n valgönes de sües rimes, acompagné dal tlavier sonè da Iarone Chizzali da San Martin. Ci che fej les rimes de Christian particolares é dantadöt le ritm che ël ti dà y che les notes musicales à sotlinié...

Le Cor dla Scora de Musiga dla Val Badia sa dagnora da se presentè te na maniera originala, ciantan y sonan a n bun livel. Le mirit é dessigü di mituns che à tröp talënt, mo ince dl maester Bruno Rives che sa dagnora co i motivé.
Les mitans da Lungiarü à lascè aldì sües beles usc fines...	Teresa Palfrader à lit dant n valgönes de sües rimes, ince rezëntes che tocâ les umes de nosta valada, mo ince les umes fora por le monn a chëres che ara ti va forsc manco bun, a chëres che ara ti toca da soportè n pëis ciamò plü gran co chël d'ester uma che à fistidi por sü mituns...
Le Cuartet Göma à portè dant cianties cun parores che ti é jüdes dër a cör ales umes, mo ince a mituns, jogn y ómi che les à acompagnades al conzert.
Le Terzet a per sorëdl è dessigü stè la cherscia söla turta de döta la manifestaziun cun sües notes fines y armonioses...	Na picia scincunda ti é gnüda surandada a dötes les umes: n ciüf y na rima dedicada a d'ëres...

Mà 2004 – publicaziun dla cronica dla Val Badia „Sas dla Crusc“ 2003:

Le liber de cronica dla Val Badia „Sas dla Crusc“ por l’ann 2004 é gnü fora tl mëis de mà cun bëgn 460 plates de articui y fotografies a corusc. Sides la cualité di articui co dla stampa é miorà en confrunt ai agn da denant y le liber n’é mai ciamò stè tan rich d’informaziuns. Sciöche vigni ann él gnü reportè i movimënc dla popolaziun, i avenimënc plü importanc sozedüs ti paîsc de nosta valada y les relaziuns d’ativité en cört dles uniuns culturales, soziales y politiches. Laprò él rové na pert de cronica cun articui sura uniuns o avenimënc che va sura i singui paîsc fora y che reverda porchël döta la Val Badia.

21 de mà 2004 – Incuntada di cronisc di paîsc dla Val Badia

Le vëndres, ai 21 de mà él stè i auturs dla cronica dla Val Badia „Sas dla Crusc“ che s’à incuntè tla biblioteca dl Istitut Ladin por valuté deboriada la publicaziun impormò gnüda fora. Les 460 plates de articui y fotografies che documentëia oramai döt ci co é sozedü ti paîsc dla Val Badia tratan le 2003 é garatades bun sides por le contegnü, co ince por la cualité dla stampa.

Do che i cronisc à platernè fora la publicaziun, él stè vignun che à portè dant osservaziuns, cuntè di problems albüs da abiné adöm le material y da mëte adöm la cronica y fat propostes nöies de chëres che an tignarà cunt por mioré tres deplü la publicaziun. N pice sëgn de reconoscimënt ti é gnü surandè a Heinrich Castlunger da Rina che à scrit la cronica por zacotan d’agn y che ti à passè le testimone a so fì Walter che scriarà la cronica dl ann che vëgn.

Giovanni Mischi, coordinadù dla cronica „Sas dla Crusc“, ti à surandè da pert dla Uniun di Ladins n pice sëgn de reconoscimënt al maester Heinrich Castlunger da Rina por süa ativité de cronist de so paîsc.	N valgügn di cronisc che scrì le „Sas dla Crusc“: iadô dmc. Giovanni Mischì, Mario Clara, Renato Paratscha, Heinrich Castlunger y Werner Pescosta; dant dmc. Elisabeth Penazzi, Giovanni Pescollderung, Albert Daverda che se crüzia dla distribuziun, y Tone Gasser.

18 de messè 2004 – Festa dl’Unité Ladina tignida a Fodom tl Ciastel d’Andraz

En domënia ai 18 de messè 2004, en ocajiun dla Festa dl’Unité Ladina tignida a tl raiun incër le Ciastel d’Andraz ia, él ince gnü premié chi che à tut pert cun les mius composiziuns al concurs de teater scrit fora dal’Uniun di Ladins dla Val Badia por cunt dla Union Generela.

Tres le concurs de teater àn orü abiné adöm tòc de teater che trata de problematiches atuales y sintides tles valades ladines. Bëgn 9 partezipanc partis sö danter la Val Badia, Gherdëna, Fascia, Ampëz à tut pert. Do che la comisciun metüda sö aposta y n valgügn rapresentanc dl consëi dla Uniun di Ladins dla Val Badia à valuté les composiziuns, él gnü fat fora de ti assegné i pesc a Iaco Rigo da La Pli autur dl toch „Le morin da vënt“, a Simon Kostner da Corvara y a Daria Valentin de Badia auturs de „Al enrescida dl ladin perfet“ y a Ruth Bernardi auturia de „Ladin defin“. N pest particolar ti é gnü surandè a Carlo Suani, l’autur de „Agno“ – so teater ne corespognô nia te vigni punt ai criters scric dant dal concurs, mo impò l’à la comisciun valuté dër bun y porchël àra ince aratè dërt che al gniss premié.

N momënt tratan la mëssa zelebrada por ladin da Siur Fonjo Clara y ciantada dal Cor Fodom.	Les autoritês presëntes ala manifestaziun!
Delegaziuns da dötes les valades ladines à tut pert ala Festa dl’Unité Ladina cun le guant tradizional y cun bandires.
La Musiga da Rina à abelì la festa cun sües melodies.	Tratan la premiaziun dl concurs de teater. Dmc. Iaco Rigo, Daria Valentin, Rut Bernardi, Simon Kostner, Pepi Trebo (rapresentant dla Fondaziun Cassa dl Sparagn che à dè cà un di pesc assegnà), Nani Pellegrini (presidënt dla Union Generela) y Werner Pescosta.

Messè 2004 – Publicaziun sura la dlijia de Sant Antone da Picolin.

Do che la dlijia da Picolin dedicada a Sant Antone é gnüda restaurada da pé cina söinsom, à Tone Gasser y la Uniun di Ladins orü dè fora na publicaziun cun tesc y fotografies che tòl en conscideraziun la vita y les opres dl sant y la crëta che la jënt ti à dagnora albü. La descriziun dla dlijia de sant Antone y les indicaziuns storiches y artistiches tl liber „Kunstdenkmäler Ladiniens“ de Eugen Trapp, publiché l’ann 2003, y implü les informaziuns ciafades diretamënter dal autur é stades n aiüt important por l’autur dl liber. Tröpes spligaziuns prezioses àl ciafè dal restauradù Markus Pescoller tratan l’esecuziun di laûrs. La publicaziun ô ester n rengraziamënt por i contribuc y por vigni oferta che à impormetü le restaur dla capela y la stampa dl liber.

Agost 2004 – publicaziun dl’ ajënda de scora por i mituns dles elementares. Ann de scora 2004/2005

Ince por l’ann de scora 2004 – 2005 à l’Uniun di Ladins dla Val Badia – cun l’aiüt de scolars y maestri – metü adöm l’ajënda che ti gnarà partida fora a düc i mituns dles elementares. L’ajënda é gnüda abelida cun dessëgns fac da mituns y mitans dla scora elementara de Badia y é deventada plü interessanta dilan ales stories scrites da mituns y mitans dles scores dla valada. Laìte él ince da ciafè rimes y oraziuns da podëi imparè adamënt. Les rimes che va danfora a vigni mëis é gnüdes scrites da Christian Ferdigg d’Al Plan a chël che al ti va n bel dilan. N dilan particolar ti va a düc i maestri y ai mituns che à daidé mëte adöm l’ajënda!

7 d' agost 2004 – Iade cultural di mëmbri dl Consëi dla Uniun

En chësc ann é n valgügn mëmbri dl Consëi dla Uniun di Ladins jüs a Bregenz a ti ciarè al musical „Westside story“ metü a jì tl ambit di „Bregenzer Festspiele - 2004“. Al é stè n’ocajiun por tó pert a na manifestaziun particolarmënter bela y bun garatada che à albü n grandiscim suzès te chisc ultims dui agn.

I mëmbri dl Consëi dla Uniun di Ladins s’à abiné a Longega por jì spo deboriada a Bregenz.	Le palch sön le lech olache al é gnü rapresentè le musical, döt le scenar y l’interpretaziun curada ti mëndri details à incantè n publich de 7000 porsones.
Le palch sön le lech a Bregenz che vëgn mudé vigni dui agn é n’opera d’injinieria. Sön le retrat vëigon n crazacîl fat te na manira particolarmënter moderna.	I mëmbri dla Uniun dlungia l’opera de Lois Anvidalfarei a Hörbranz, dlungia Bregenz!

22 d' agost 2004 – Presentaziun dl liber sura la dlijia de Sant Antone a Picolin

En la domënia, ai 22 d’agost, s’à la comunité abiné ala gran mëssa, nia sciöche zënza tla dlijia da San Martin, mo a Picolin tla dlijia de Sant Antone. Al ê n’atmosfera da festa, y gran parüda fajô le gran alté indorè danü dl Sant da Padua. Jon ite söl vagnele dla domënia, à siur curat Iaco Willeit metü dant i sanc sciöche ejëmpli che nes mostra le tru por la porta strënta che condüj ala salvëza. Chësta dlijia, che gnô plü dadî tignida dër alalt y che ê zacan travert de tröc peregrins, dess, do l’audanza de siur curat, te döta süa ert ince indô gnida implida de vita spirituala, ci che sozed bele en pert. Conscidran y lion le liber sura la dlijia da Picolin, gnü presentè do la gran mëssa cun n gröm de de beles fotografies y descriziuns dër intressantes, s’intënn tröc pormò sëgn ci richëza d’ert ch’an po amirè tl santuar da Picolin. Le conzert dassëra gnü tignì da cin solisc dl’Orchestra Haydn à trat tröc apascionà de musiga adalerch, che à podü ascutè musighes tlassiches de gran prestisc te n ambiënt olache döt jô en armonia.

La picia dlijia tl zënter dla fraziun da Picolin odüda da defora.	N momënt tratan la mëssa zelebrada da siur Iaco Willeit tla dlijia de Sant Antone.
Tone Gasser é l’autur dl liber sura la dlijia da Picolin dè fora dala Uniun di Ladins dla Val Badia.	I componënc dl Cuintet dl’orchestra Haydn de Balsan/Trënt: Francesco Dainese (fabló), Margherita Pigozzo (viola), Roberto Tomada (violin), Elke Hager (violoncello) y Gianni Olivieri (oboa).

Vëndres, ai 10 de setëmber 2004 – Presentaziun y pröma vijiun dl dessëgn animé “Lunca”

Contegnü en cört: Le striun Laurus à abiné y stlüt te na scatora düc i lingac dl monn. Al ti mancia ma le ladin. Canche al incunta Lunca él bun da l’ingianè y da ti arobè ince chësc lingaz. Lunca fej dles dötes por ch’al ciafes indô zoruch so lingaz.

Dui fotograms fora dl dessëgn animé realisé da Harald Pizzinini de Badia sön inciaria dla Uniun di Ladins dla Val Badia y presentè en ocajiun di „Dis de leteratöra, teater, ert, musiga y film“.

Otober 2004 – Publicaziun dl „Lezionar dles domënies y di santus por l’ann A“

Siur Iaco Ploner, curat da La Val y Tone Gasser da San Martin é ince i auturs dl Lezionar por l’ann A, do che ai à bele dè fora l’ann passè chël por l’ann B. Le Lezionar é n liber por le festejamënt dla mëssa dles domënies y di gragn santus dl ann de dlijia. Al contëgn dötes les perts variables che möda da domënia a domënia: les antifones, les oraziuns, les letöres y i salms. Ci che gnô dal 1987 inant cina incö dè inant sön plates lëdies é sëgn finalmënter lié adöm te n bel liber. Al é da s’audè che chësc liber ne vëgnes nia ma adorè te dlijia, mo ch’al röies ince tles mans di leturs y de chi che s’un tol sura dla zelebraziun dla liturgia dla parora. Al é n liber che ne dess nia mancé tles families che tëgn ciamò alalt la parora de Dî y le dé dl Signur.

Otober 2004 – Publicaziun dl liber „Poesies por en ann“ de Christian Ferdigg.

Le pice liber contëgn les rimes scrites da Christian Ferdigg édema por édema y por n ann intier te „La Usc di Ladins“. Por ne lascè nia ch’ares devëntes mâ tan snel pert dl passè à Christian y le Consëi dla Uniun di Ladins orü les publiché ciamò n iade dötes adöm. Les rimes respidlëia le tëmp y la vita frenetica d’al dédaincö. Al é apëna frases intieres da odëi fora. Al é plütosc parores, fraziuns de pinsiers che va sot, mo che pordüsc apëna da gnì pronunziades, ch’al n’un vëgn bele d’atres do cà! Na buna idea de Christian é ince stada chëra de passè dis a ti lì dant sües rimes ai jogn dl „Salf protezionè“ da Pidrô, che s’à lascè ispiré dales composiziuns poetiches por fà i dessëgns che ti fej da cornisc te chësc liber. Avisa sciöche les rimes da i dessëgns l’idea de movimënt, de n monn che ne sta mai chit y che va tres plü debota. I dessëgns pordüj da jì sot te n cört tëmp, zënza ch’ai mësses gnì conscidrà n pez alalungia. Sciöche les rimes ési scëmpli, mo impò dij les parores y les figöres fora tröp. N dilan particolar ti va a Christian y ai jogn dl „Salf protezionè“ por la realisaziun de chësc pice liber y i m’aódi che al pois Ves plajëi sciöche n’opera d’ert che à n so significat, mo che ti comunichëia impò ciamò a vigni porsona val’ d’ater, n’opera che nes azica a vignun de nos d’atri sentimënc.

Otober 2004 – Publicaziun dl liber „L'educaziun é n ri mistier“ de Rosa Castlunger Ellecosta.

Do che l’auturia Rosa Castlunger Ellecosta (da Rina) à presentè dan da n per d’agn cun suzès le liber „Le mede te ciasa“ ti mëtera sëgn dant ai leturs n secundo liber de gran atualité che porta le titul „L’educaziun é n ri mistier“. Te chësta publicaziun laôra l’auturia sö le tema relatif al’educaziun di mituns da pici insö cina tl tëmp dla puberté. Rosa Castlunger à dediché süa vita intiera al insegnamënt tla scora elementara y à tl medemo tëmp ince trat sö süa familia. Dal’esperiënza fata te trami i ambiënc de laûr nes trasmëtera n gröm de consëis y prô da mostrè sö olach’ le mistier da eduché é particolarmënter complès y zite. I consëis contignüs te chësc liber é düc orientà ala pratica y ne se perd nia invalgó te val’ teories. Rodunt por chësc devënta la publicaziun de Rosa Castlunger n stromënt pratich y d’ütl por düc i geniturs.Otober 2004 – Publicaziun dl liber „L'educaziun é n ri mistier“ de Rosa Castlunger Ellecosta.

Sabeda, ai 6 de novëmber 2004 – Presentaziun dl liber „L’educaziun é n ri mistier“

La sabeda ai 6 de novëmber domisdé, à la Uniun di Ladins presentè tl salf dla scora elementara da Rina le liber „L’educaziun é n ri mistier“ de Rosa Castlunger Ellecosta. Por l’ocajiun él rové adalerch na bela compëda de porsones y personalitês. Do n valgönes parores danfora dl Intendënt ales scores ladines Roland Verra y n discurs introdutif da pert dl’auturia Rosa Castlunger Ellecosta y dl pedagogh Ianni Miribung, él gnü portè dant deplü punc d’odüda por ci che reverda l’educaziun da pert de esperc tl ciamp dla pedagogia y dl’educaziun. Ala mësa torona y ala discusciun, moderada cun savëi da Lois Kastlunger, à tut pert siur Iaco Ploner, Ianni Miribung, Lois Ellecosta, Franz Vittur, Rosa Castlunger Ellecosta y Giovanni Mischi. Por alisiré le program plütosc impegnatif él stè i mituns dla scora elementara da Rina che à sonè y ciantè n valgönes cianties. Ala fin ti ài ince scinché de bì ciüf al’auturia dl liber y ti à insciö fat na gran ligrëza.

Rosa Castlunger Ellecosta, l’auturia dl liber nü, à portè dant n valgügn pinsiers d’introduziun.	Le liber nü „L’educaziun é n ri mistier“.	I mituns dla scora elementara da Rina à ciantè y sonè n valgönes cianties por alisiré le program plütosc impegnatif.
Ala mësa torona, moderada da Lois Kastlunger, àl tut pert siur Iaco Ploner, Ianni Miribung, Lois Ellecosta, Franz Vittur, Rosa Castlunger Ellecosta y Giovanni Mischì.

Sabeda, ai 13 de novëmber 2004

La sabeda ai 13 de novëmber él gnü presentè tl’Ostaria Cone a Al Plan le liber „Poesies por en ann“ de Christian Ferdigg cun dessëgns fac dai jogn dl „Salf laûr protezionè“ da Pidrô. La manifestaziun é garatada plütosc bun y chësc por deplü rajuns: al é rové adalerch cotan de jënt y dantadöt tröc jogn. Do n salüt da pert dl presidënt dla Uniun di Ladins Werner Pescosta éson passà ala presentaziun dl liber. Markus Videsott d’Al Plan à, en rapresentanza dl „Salf laûr protezionè“, saludé y rengrazié ofizialmënter Christian por la buna colaboraziun che ti à impormetü de dè fora deboriada le liber che é spo gnü presentè. Guido Sottara da La Val à lit dant n valgönes rimes de Christian y ti à spo surandè n cheder cun les dediches che düc i jogn dl „Salf“ ti à fat. Carlo Suani à spo splighé te so intervënt ci che poesia é por n valgügn di critics plü conesciüs a livel mondial, por jì ite spo plü tl menü sön la poesia de Christian Ferdigg. Christian à spo lit dant n valgönes de sües poesies critiches ti confrunc dla sozieté d’al dédaincö. Por arichì y fà ciamò plü bel döt le program à Nicol Alberti d’Al Bagn ciantè y sonè deplü cianties, en pert componüdes da ël instës, öna aposta por l’ocajiun.

Le liber „Poesies por en ann“ cun le dessëgn fat da Ivo Irsara de Badia.	Deboriada cun Werner, Carlo, Markus, Guido y Nicol à Christian presentè so terzo liber de poesies.
Nicol d’Al Bagn à ciantè y sonè deplü cianties, öna metüda adöm aposta por l’ocajiun y dedicada al’amizizia cun l’autur dl liber.	Carlo Suani, leterat y professer de talian y latin tla scora alta a La Ila à fat n intervënt che à fat löm sön i aspec manco tlers dla poesia de Christian Ferdigg.

Novëmber 2004 – publicaziun dl CD „Nos mituns“ cun 46 cianties ciantades da cors de mituns dla Val Badia:

Le CD “Nos mituns” contëgn 46 cianties tutes fora dl liber dal medémo titul dè fora dala Uniun Maestri Ladins dl 1994. Dötes les cianties é gnüdes tutes sö cun la partezipaziun dl Cor di pici ciantadus d’Al Plan cun la dirighënta Inge Ties, dl Cor dles mitans da Lungiarü cun la dirighënta Irene Clara, dl Cor de mitans da La Val cun le dirighënt Bruno Rives y cun le Cor di mituns dla scora mesana da La Ila cun la dirighënta Ruth Rungger. Le CD é ponsè dantadöt por i mituns dla scolina, mo ince por chi n pü plü gragn che va ales elementares, por che ai pois ascutè y imparè plü saurì cianties nöies.

Sabeda, ai 11 de dezëmber 2004

La sabeda ai 11 de dezëmber él gnü presentè tla Ciasa J.B. Runcher la CD nöia “Nos mituns” dada fora dala Uniun di Ladins dla Val Badia y le liber por mituns dal titul “Tl rëgn dles stories” dè fora dal Istitut Ladin “Micurà de Rü”. Döta la manifestaziun é garatada bun dilan ala partezipaziun di dui cors de mituns, chël di “Pici ciantadus d’Al Plan” y chël dla Scora de Musiga dla Val Badia che à salpü da portè dant cun talënt y savëi deplü cianties che ai â tut sö söl CD nü. Bela é ince stada la “bonasëra a düc” ciantada dai pici mituns dla scolina de Badia. Le liber “Tl rëgn dles stories”, che contëgn la traduziun tl ladin de deplü stories di fredesc Grimm, é gnü presentè dai colaboradus dl Istitut Ladin y da Michael Moling da San Martin che à fat la traduziun y realisé i dessëgns originai. Öna na storia é gnüda cuntada cun savëi da Simon Kostner da Corvara: ai mituns plü o manco gragn ti àra plajü dassënn.

Le CD “Nos mituns” é gnü realisé pian ia dal liber “Nos mituns” che é gnü dè fora dan da 10 agn dala Uniun Maéstri Ladins.	Le “Cor di pici ciantadus d’Al Plan” cun la dirighënta Inge Ties, deboriada cun Herta Verra y Zenzo Obwegs à tut sö deplü cianties sön le CD nü y les à ince portades dant en ocajiun dla presentaziun. Y deache al é da püch passè le tëmp de San Micorà, à i mituns y la dirighënta orü portè dant la ciantia dedicada a ël te na manira originala y da plajëi.
I pici mituns dla scolina de Badia, cun la maéstra Tarejia Moling y sües colaboradësses, ti à ciantè la ciantia “bonasëra” a düc i presënc por ti dè le bëgnodü a autoritês, geniturs y a düc i atri mituns.	Le “Cor dla Scora de Musiga dla Val Badia” cun le dirighënt Bruno Rives à portè dant n valgönes dles cianties tutes sö cun val scena y mimica che à fat deventè plü vì le raport danter cor y publich.
Danter le publich numerus êl autoritês dl monn politich y cultural y dantadöt tröc geniturs jogn cun mituns a chi che al ti à salpü bel da ascutè pro cianties y stories.	Na idea nöia realisada dal’Istitut Ladin “Micurà de Rü” en colaboraziun cun l’Uniun di Ladins dla Val Badia y cun l’Uniun Maestri Ladins é stè le “Marcé dl liber” olache tröc à podü ti ciarè y cumprè libri danter düc chi co é gnüs dà fora tla Val Badia te chisc ultims agn.

Dezëmber 2004 – publicaziun te na forma provisoria dl liber d’acompagnamënt ala pröma comuniun

Ara se trata de n sföi por les incuntades cun i mituns che va ala pröma comuniun metü adöm da Magdalena y Tone Gasser cun dessëgns de Manuela Dasser da San Martin. Le sföi é partì sö te döes pertes: öna por i mituns y öna por i geniturs y insegnanc che mëss arjigné cà i mituns al sacramënt dla pröma comuniun. Da dì éle che por intant é le sföi, lié adöm te ciasa, ma na proposta che mëss ciamò gnì svilupada por rové spo a na publicaziun definitiva tl ann che vëgn.

DESVALIES
Realisaziun de tòfles informatives da mëte sön ciases y frabicac de valüta storica: al é gnü arjigné ca i tesc y lascè fà tòfles informatives te trëi lingac da mëte sön dötes les ciases y i frabicac de valüta storica dla Val Badia, che é spo ince gnüdes tacades sö. Les tofles dess ti dè informaziuns interessantes sides ai turisc co ince a la jënt dl post che passa dlungia i frabicac ia y dess insciö valorisé i frabicac instësc.

Sit internet y iscriziuns ala Uniun: tratan l’ann passè él gnü completè y ajornè le sit internet dla Uniun di Ladins dla Val Badia olache an ciafa dötes les informaziuns sura la fondaziun, le statut, le consëi, les publicaziuns y les ativitês dla medéma Uniun. Söl sit www.ulvb.ladinia.net pòn intratan ince se scrì ite ala Uniun tres la rëi y chësta é na sauridanza emplü por deventè mëmbri y sostegnì les iniziatives culturales tla Val Badia.

Sostëgn a cors y grups musicai: Sciöche bele ti agn passà à la Uniun di Ladins sostegnì cors y grups de musiga dla Val Badia che é jüs te studio a tó sö cianties por proiec musicai che gnarà portà a fin ti agn che vëgn. N contribut organisatif ti à la Uniun ince dè al’assoziaziun „Badiamusica“.

Publicaziun de n liber cun documentaziun fotografica de usanzes y tradiziuns che va a perde: al é gnü invié ia n proiet de na publicaziun por documentè de vedli laûrs lià a usanzes y tradiziuns sciöche por ejëmpl chël de fà ciapì, ciüf y gherlandes de cëra. Na pert dles fotografies é bele gnüdes fates, sciöche ince na registraziun video por podëi dè fora ti agn che vëgn n liber y n DVD che documentëia avisa chisc laûrs antics che gniss sceno desmentià.

Publicaziun dl sföi „Gran personalitês de n pice monn“: le material sura la vita y opera de personalitês dla Val Badia che ê gnü abiné adöm y laurè fora, ti é gnü surandè ala Union Generela che darà fora tl 2005 n liber sura les personalitês de dötes les valades ladines. Insciö deventarà nosc laûr pert de n laûr plü ampl y plü interessant co chël che i minân de realisé tl pröm.

Tratan döt l’ann s’à i mëmbri abiné regolarmënter por invié ia döta l’ativité che é gnüda tuta sö bun dala jënt dla Val Badia.

Le consëi dla Uniun di Ladins en ocajiun de na incuntada de dezëmber dl 2004: (iadedô dmc.) Carlo Suani, Tone Gasser, Werner Pescosta, Diego Clara, Lois Trebo, Giovanni Mischì, (dant dmc.) Irene Clara, Ulrike Vittur, Maria Trebo y Michaela Vittur. Sön la fotografia mancel Vito Zingerle, Davide Brandlechner y Christian Ferdigg.